|
 Trong một chuyến sang công tác tại Mỹ, tập đoàn Cadtrak, Đài Loan, chuyên kinh
doanh thiết bị công nghệ mạng, đã tiến hành làm thủ tục chuyển nhượng thương
hiệu tại thị trường nước này cho các đối tác kinh doanh với giá khoảng 100.000
USD/đối tác trong vòng ba năm
Tuy nhiên, khi các thủ tục thực hiện còn đang ở giai đoạn thương thảo và bàn đàm
phán, thì Cadtrak mới “bật ngửa” khi được thông báo rằng công ty Sign Field
Corp. ,Mỹ, một trong những đối tác lâu năm của Cadtrak, đã nộp đơn đăng ký nhãn
hiệu sản phẩm của Cadtrak tại Mỹ từ trước đó khá lâu
Sau đó, Cadtrak phải nhờ các luật sư tiến hành nộp đơn khiếu nại và đưa ra
những bằng chứng quan trọng chứng tỏ sở hữu bản quyền nhãn hiệu sản phẩm của
mình là chính đáng. Trong số các bằng chứng có giấy phép kinh doanh của Cadtrak
được cấp vào năm 1980 tại Đài Loan, các nhãn hiệu của Cadtrak và biển hiệu đã
được sử dụng tại Đài Loan, danh sách gần 400 cửa hàng hoạt động theo hợp đồng
nhượng quyền kinh doanh của Cadtrak ở Đài Loan và các thị trường nước ngoài.
Ngoài ra còn có báo cáo doanh thu ròng hàng năm từ việc bán sản phẩm và nhượng
quyền kinh doanh của Cadtrak từ năm 1997 đến năm 2003.
Thế nhưng trường hợp tương tự như Cadtrak không phải là hy hữu. Đã có
không ít các công ty phải đương đầu với vấn đề bản quyền và phải vất vả lắm họ
mới có thể đòi lại được quyền sở hữu nhãn hiệu hợp pháp. Hồi thập niên 1990,
Panasonic cũng bị một công ty tại Mỹ nộp đơn xin sở hữu bản quyền nhãn hiệu
trước thời điểm hãng này nộp đơn cho phía Mỹ. Rất may, nhờ sự đấu tranh rất tích
cực với sự giúp đỡ của các luật sư có kinh nghiệm cùng những bằng chứng có tính
thuyết phục cao, Panasonic đã giành lại được quyền sở hữu và sử dụng … cái tên
của chính mình.
Thông thường, các công ty hay cá nhân lấy cắp nhãn hiệu, thương hiệu và
tên miền đều nhằm vào mục đích trục lợi cá nhân. Bởi vì, như chúng ta đều biết,
đăng ký một tên miền chỉ mất vài chục USD, song khi bán lại thì chắc chắn cái
giá phải là hàng ngàn USD; còn đăng ký sở hữu một nhãn hiệu hay thương hiệu chỉ
mất chi phí chừng 1200- 1500 USD, nhưng nếu mua lại phải tốn khoảng 50 ngàn đến
hàng trăm ngàn USD, tuỳ vào kết quả thương lượng giữa hai bên.
Về tên miền trên mạng Internet, nhiều doanh nghiệp đã sớm có ý thức trong
việc đăng ký và bảo vệ, nhưng riêng đối với sở hữu thương hiệu và nhãn hiệu thì
vấn đề rắc rối hơn nhiều, nhất là với các thương hiệu uy tín, bởi thương hiệu là
một trong những yếu tố kinh doanh quan trọng bậc nhất, không thể thay đổi một
sớm một chiều được. Điều khó cho các công ty là những người vi phạm sở hữu
thương hiệu hay sở hữu bản quyền nhãn hiệu hàng hoá thường lại chính là các đối
tác kinh doanh của họ. Những đối tác này đã có thời gian khá dài tìm hiểu về
công ty, nắm bắt được các điểm mạnh và điểm yếu của công ty, sau đó họ mới “xuất
chiêu” lấy cắp sở hữu bản quyền thương hiệu.
John Ascock là một luật sư uy tín của hãng W&K, công ty tư vấn luật có
nhiều kinh nghiệm trong các vụ kiện về tranh chấp bản quyền, hãng đã từng giúp
Panasonic “lấy lại công bằng” về sở hữu bản quyền nhãn hiệu và thương hiệu hợp
pháp. Hiện W&K đang tư vấn về bản quyền cho hàng loạt các công ty đang muốn xâm
nhập vào thị trường Mỹ. John Ascock cho biết: “Cách tốt nhất để không bị “vấp”
về bản quyền là ngay khi tính đến kế hoạch kinh doanh ở thị trường mới, các công
ty nên quan tâm ngay đến việc đăng ký sở hữu công nghiệp cho các sản phẩm, hàng
hoá của mình ở thị trường đó”. Hiện nay, W&K đang tiếp nhận hàng loạt đơn của
các công ty lớn từ Nhật và châu Âu... để giúp các công ty này đăng ký sở hữu bản
quyền tại Mỹ. “Thời gian cấp bản quyền thương hiệu, nhãn hiệu có thể kéo dài đến
hai năm, tuỳ vào hồ sơ có các trở ngại về pháp lý, vào từng nhãn hiệu thương
hiệu cụ thể (liệu có đang ở trong tình trạng bị tranh chấp và khiếu kiện hay
không). Do đó, các công ty càng không nên chậm trễ”- John nói.
Còn Adam Synee, phó giám đốc điều hành tập đoàn chuyên sản xuất mỹ phẩm
Decostic, Australia, thì nói: “Decostics đã chi khoảng 420.000 USD cho việc đăng
ký hàng loạt các nhãn hiệu của mình tại thị trường Mỹ. Hiện nay, mọi việc đang
tiến triển thuận lợi và việc đăng ký sở hữu công nghiệp sẽ có tác dụng hỗ trợ
mạnh mẽ cho hoạt động quảng bá và đưa các sản phẩm của Decostic vào thị trường
Mỹ ngày một nhiều hơn”.
Từ sự quan trọng của thương hiệu, việc bảo vệ và đăng ký quyền sở hữu công
nghiệp đã được các công ty “thức thời” đặt lên hàng đầu trong các chiến lược xâm
nhập thị trường nước ngoài. Hầu hết các nước trên thế giới đều có cơ quan đăng
ký và bảo vệ nhãn hiệu cho sản phẩm trong nước, ngoài nước. Riêng EU ban hành
một chỉ thị cho phép sử dụng thương hiệu của liên hiệp châu Âu. Mọi công ty đều
có thể đăng ký bảo hộ cho mình một nhãn hiệu riêng.
Việc bảo vệ nhãn hiệu đã được đăng ký hoặc đã sử dụng ở các quốc gia khác
nhau sẽ mang những đặc điểm khác nhau, phụ thuộc vào luật pháp của mỗi quốc gia.
Tuy nhiên, hầu hết các nước đều quy định người đăng ký trước sẽ được công nhận
là người chủ sở hữu của thương hiệu. Ngoài ra, một số quốc gia còn đòi hỏi nhãn
hiệu phải được đăng ký và sử dụng liên tục thì mới được bảo vệ như: Bolivia,
Pháp và Đức. Trong khi đó, có những quốc gia vẫn bảo vệ quyền sở hữu nhãn hiệu
mặc dù chúng không được đăng ký để trở thành thương hiệu. Như vậy, quyền sở hữu
nhãn hiệu được đặt trên cơ sở ưu tiên sử dụng. Các nước áp dụng luật này là
Canada, Ðài Loan, Philippines, Mỹ và một vài quốc gia khác. Một số nước khác thì
chọn biện pháp dung hòa giữa hai cách làm trên, ví dụ như ở Israel, cả người
đăng ký trước và người sử dụng trước đều có quyền sử dụng chung nhãn hiệu.
Chúng ta hãy điểm qua các hiệp ước quốc tế quan trọng trong vấn đề bảo vệ
thương hiệu đã được nhiều quốc gia biểu quyết thông qua:
- Hiệp ước quốc tế về bảo vệ tài sản công nghiệp: Theo hiệp ước này, mỗi
quốc gia phải có trách nhiệm bảo vệ nhãn hiệu của các nhà sản xuất trên các quốc
gia thành viên. Có trên 70 quốc gia cùng thỏa thuận hiệp ước này, kể cả phần lớn
các nước Tây Âu và Mỹ.
- Hiệp ước Madrid về đăng ký nhãn hiệu quốc tế: Theo quy định, một người
đăng ký sở hữu nhãn hiệu ở một nước này thì xem như đã nộp hồ sơ đăng ký tại các
quốc gia thành viên của hiệp ước. Hiện hiệp ước này có 20 quốc gia thành viên.
- Tương tự có Hiệp ước Liên Mỹ áp dụng cho các nước thành viên ở Tây bán
cầu.
Sau cùng, chắc hẳn nhiều người không biết hàng năm Coca-Cola đã phải chi
phí đến hơn 100 triệu USD để bảo vệ nhãn hiệu các sản phẩm của mình. Một bộ phận
các chuyên gia nhãn hiệu nổi tiếng của Coca-Cola luôn nghiên cứu, tìm hiểu xem
mặt hàng nào có dấu hiệu vi phạm nhãn hiệu của Coca-Cola hay không. Quả thật, để
an toàn, các công ty phải thường xuyên tự mình cảnh giác trước những hành vi bắt
chước hoặc ăn cướp một cách trắng trợn đối với các nhãn hiệu đã được xuất khẩu
ra nước ngoài, đó là việc kinh doanh hàng giả, hàng nhái.
Rõ ràng con đường xâm nhập thị trường nước ngoài trên bình diện sở hữu
công nghiệp luôn khá cam go. Qua bài học của nhiều công ty, bạn nên rút ra cho
mình những kiến thức và kinh nghiệm cần thiết để một mặt không bị “giật mình”
trước hành vi xâm phạm bản quyền thương hiệu, mặt khác nâng cao tính cạnh tranh
của sản phẩm trên thị trường.
 |
Thương hiệu 
