Obama có thể chọc giận Bắc Kinh

Biểu thuế nhập khẩu cao tới 55% đánh vào lốp xe xuất xứ Trung Quốc vừa được chuyển lên chờ Tổng thống Mỹ Barack Obama ký duyệt và nếu được thực thi sẽ khiến quan hệ thương mại hai bên thêm phần căng thẳng.

Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ, mặt hàng lốp ôtô và lốp xe tải hạng nhẹ nhập khẩu từ Trung Quốc gia tăng đột biến, có thể đe dọa sản xuất trong nước, vì thế, cần đánh thuế cao để bảo vệ hàng nội. Biểu thuế do cơ quan này đề xuất có mức cao nhất là 55% áp dụng cho năm thứ nhất, 45% cho năm thứ hai và 35% trong năm thứ ba kể từ khi bắt đầu áp dụng.

Lốp xe Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ hiện chịu thuế 4%. Ảnh: AP

Obama đang chịu nhiều sức ép phê duyệt biểu thuế này, để đánh đổi lấy sự đồng thuận của các nghị sĩ về chương trình chăm sóc sức khỏe người dân mà ông đang theo đuổi. Tuy nhiên, trao đổi với hãng tin AP, ông Robert Gibbs, thư ký báo chí của Nhà Trắng cho biết tổng thống có thể chỉnh sửa sao cho biện pháp trừng phạt thương mại dễ chấp nhận hơn, biểu thuế có thể hạ xuống còn lần lượt 35-30-25%.

“Tổng thống nhìn thấy rõ ràng ngành công nghiệp lốp xe Mỹ chịu ảnh hưởng nặng nề thế nào song việc áp thuế phải căn cứ vào tình hình thực tế cũng như luật pháp”, Gibbs nói thêm.

Tới 17/9 Obama mới phải ra quyết định cuối cùng. Song ông thừa hiểu điều này rất tế nhị trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung, vốn lâu nay không phải lúc nào cũng "cơm lành canh ngọt". Lúc này, các quan chức cao cấp của Mỹ đang làm việc với Trung Quốc và các quốc gia khác chuẩn bị cho hội nghị cấp cao G20 diễn ra vào 24-25 tháng này. Trung Quốc sẽ là thành phần quan trọng của hội nghị, trong khi Mỹ đang cố chứng tỏ rất ủng hộ tự do thương mại.

Obama sẽ được cử ra đại diện cho 20 lãnh đạo các nước thành viên có bài phát biểu hùng hồn chỉ trích các nước dựng hàng rào ngăn hàng hoại và bảo hộ cho ngành công nghiệp chủ chốt của mình. Trước đó Obama nhiều lần có những lời lẽ cứng rắn về xu hướng bảo hộ mậu dịch trong những trường hợp không cần thiết, nay nếu đặt bút phê duyệt biểu thuế cao với lốp xe Trung Quốc sẽ gặp phản ứng tương tự từ các nước khác. Bản thân gói kích thích kinh tế trong đó đề ra khẩu hiệu người Mỹ dùng hàng Mỹ cũng sẽ bị đem ra chất vấn.

Nhà Trắng đang mỏi mắt trông chờ vào hành động của Trung Quốc trong cuộc chiến chống lại sự thay đổi khí hậu, giải trừ vũ khí hạt nhân với Iran và Bắc Triều Tiên hay những lộn xộn trong kinh tế toàn cầu. Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ ba thế giới và là thành viên giữ vai trò quan trọng trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.

Bắc Kinh đã nhiều lần chỉ trích chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ, nay cho rằng biểu thuế cao với lốp xe sẽ làm tổn hại nguyên tắc tự do thương mại toàn cầu.

Theo thống kê của cơ quan chức năng Mỹ, lượng lốp xe nhập khẩu từ Trung Quốc vào Mỹ tăng gấp hơn 3 lần trong giai đoạn từ 2004 đến 2008 và thị phần nâng từ mức 4,7% năm 2004 lên 16,7% năm 2008. Trong khi đó, đã có 4 nhà máy sản xuất lốp ôtô tại Mỹ bị đóng cửa trong các năm 2006-2007. Riêng năm nay có thêm 3 nhà máy phá sản. Trong suốt thời gian đó, duy nhất một nhà máy mới được mở thêm.

Nếu được phê duyệt, biểu thuế mới sẽ có hiệu lực ngay từ 26/9, thay cho mức thuế 4% hiện hành đánh vào mọi loại lốp xe made in China.