Trung Quốc đã qua thời bùng nổ kinh tế

Chỉ vài tháng trước, doanh nghiệp còn phải tính làm sao đáp ứng kịp các đơn đặt hàng xuất khẩu, nhưng nay cầu sụt giảm khiến nhiều hợp đồng lỡ dở. Và đây mới là một góc bức tranh kinh tế Trung Quốc giữa cơn khủng hoảng tài chính thế giới.
> Trung Quốc chi gần 600 tỷ USD ngăn khủng hoảng tài chính

Kinh tế Trung Quốc vẫn tăng trưởng với tốc độ đáng ghen tị 9% trong quý III năm nay. Nhưng đây lại là mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua và thấp hơn hẳn so với mức 11,9% của năm ngoái. Giới chuyên gia dự báo, tốc độ tăng trưởng trong năm tới của nền kinh tế mới nổi này là 7,5%.

Việc làm bị cắt giảm, nhà máy đóng cửa, hóa đơn hàng xuất khẩu không được thanh toán là những gì đang diễn ra. "Những năm tháng vàng đã qua, và phía trước là những khoảng thời gian khó khăn", nhà kinh tế Stephen Green của Ngân hàng Standard Chartered tại Thượng Hải nhận định.

Kinh tế thế giới đột ngột đi xuống một cách đáng lo ngại khiến Chính phủ Trung Quốc hôm 9/11 công bố gói kích thích kinh tế trị giá 586 tỷ USD, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. "Chương trình kích thích tài khóa rộng lớn này của Trung Quốc là sự "đáp trả" của Chính phủ trước đà sụt giảm kinh tế", bà Jing Ulrich, chủ tịch J.P. Morgan & Co. tại Trung Quốc nhận định.

Để thúc đẩy tăng trưởng và ngăn chặn đà suy giảm kinh tế, trong gần 2 tháng qua, Trung Quốc đã cắt giảm lãi suất 3 lần, thông báo cắt giảm hàng trăm tỷ đôla tiền thuế, bảo hiểm tín dụng và đưa ra nhiều dự án xây dựng mới.

Trong những năm qua, tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc vượt trội so với Mỹ. Nhưng chỉ trong vòng vài tháng trở lại đây, tăng trưởng của nền kinh tế đông dân nhất thế giới chững lại, vì ảnh hưởng từ Mỹ, nước thường xuyên chịu thâm hụt thương mại so với Trung Quốc. Ảnh: news & observer

Nhưng người ta cũng khó mà nói trước liệu những biện pháp này có thể cứu vãn những chuyến hàng xuất khẩu của doanh nghiệp Trung Quốc đang mắc kẹt ở cảng do bị hủy đơn hàng hay không. Nguyên nhân là những khách hàng bên kia bờ Thái Bình Dương cũng đang đối mặt với một trong những mùa mua sắm Giáng sinh và năm mới ảm đạm nhất trong hàng chục năm qua.

Với hãng may mặc Yiwu Bangjie, dấu hiệu khó khăn đầu tiên xuất hiện khi một khách hàng lâu năm tại Mỹ quyết định không nhận và thanh toán cho số hàng đã chuyển đi. "Sau khi hàng cập cảng ở Mỹ, và chúng tôi thông báo với khách hàng để họ đến nhận, nhưng họ trả lời rằng không còn vốn để thanh toán nữa", giám đốc hãng may mặc Tao Jianwei kể lại.

Nhưng Yiwu Bangjie vẫn là một trong những nạn nhân "may mắn" của tình trạng kinh tế xuống dốc. Ông Tao Jianwei cho hay, doanh nghiệp này có thể được nhận khoảng 90% của lượng hàng trị giá 100.000 USD, nhờ bảo hiểm xuất khẩu. "Chúng tôi vẫn còn may mắn là đã mua bảo hiểm. Giờ ai cũng thấy là kinh tế toàn cầu đang tiến dần đến suy thoái, và thận trọng vẫn hơn", ông Tao Jianwei nói.

Những doanh nghiệp khác chịu thiệt hại nặng nề hơn nhiều. Đến nay đã có hàng nghìn nhà máy phải đóng cửa, nhất là những ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động, như sản xuất đồ chơi và giày da. Các số liệu về tình trạng phá sản và đóng cửa nhà máy đến nay chưa được cung cấp đầy đủ. Tuy nhiên, cơ quan lập kế hoạch tại Trung Quốc cho biết đã có khoảng 67.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ của nước này đã bị đóng cửa trong 6 tháng đầu năm nay.

Bộ Thương mại Trung Quốc ước tính, riêng số tiền hàng doanh nghiệp Mỹ không trả nổi cho các nhà xuất khẩu nước này đã lên tới 100 tỷ USD. Ảnh: getty images

Do nhiều khách hàng nước ngoài không thể thanh toán theo các đơn hàng đã đặt, hiện các doanh nghiệp Trung Quốc rất thận trọng trong việc lựa chọn bạn hàng. "Nếu đơn hàng vượt 100.000 nhân dân tệ (14.000 USD), chúng tôi sẽ phải tìm hiểu kỹ về lịch sử công ty đó và thị trường sẽ xuất hàng sang. Chúng tôi cần biết thật rõ về đối tác để đảm bảo an toàn", Chen Tong, Giám đốc một hãng sản xuất đồ mỹ nghệ nói.

Bộ Thương mại Trung Quốc ước tính, riêng số tiền hàng các đối tác Mỹ không trả nổi cho doanh nghiệp nước này đã lên tới 100 tỷ USD. Thiệt hại liên quan tới doanh nghiệp trong rất nhiều ngành, từ xây dựng, sản phẩm tiêu dùng, tới quần áo, giày da và đồ gia dụng.

Nhiều người dân tỏ ra nghi ngại về tương lai, bởi họ đang nhìn thấy những tác động đến đời sống và công ăn việc làm của mình. Giới trí thức đang cắt giảm tiêu dùng, để đề phòng trường hợp mất việc làm. Nhiều lao động nhập cư cũng đang tìm đường quay lại nông thôn, do những nhà máy và công trường họ làm việc đã bị đóng cửa.

"Những ngày thuận lợi đã qua rồi", Pan Henfei, một người đàn ông cao lớn, chuyên làm nghề thu gom giấy báo và chai lọ để tái chế tại trung tâm tài chính Thượng Hải, nói. Do các văn phòng cắt giảm đầu báo đặt hằng tháng để tiết kiệm chi phí, Pan cũng thu gom được ít đồ hơn. Và giá những chồng giấy báo và chai lọ anh thu gom được cũng đã rẻ hơn trước. "Tôi chỉ là một người nhập cư nghèo, đến thành phố lớn vì mong con mình thoát khỏi cuộc sống ở làng. Nay nhiều người cùng làng đã về quê. Dù sao ở quê, tôi còn có thể cày ruộng", Pan ngẫm nghĩ.