Thu ngân sách Nhà nước có thể giảm hơn 53.000 tỷ đồng

Tổng hợp tác động của thu xuất nhập khẩu và thu dầu thô... ngân sách Nhà nước sẽ giảm trên 53.000 tỷ. Dự toán mức bội chi lên tới 7,76 % GDP.

Đó là số liệu các chuyên gia đưa ra tại hội thảo về tác động của khủng hoảng tài chính thế giới đến ngân sách nhà nước Việt Nam vào sáng 24/4 do Viện Khoa học Tài chính tổ chức.

Khủng hoảng tài chính toàn cầu dẫn đến nguồn thu ngân sách Việt Nam giảm mạnh đặc biệt là nguồn thu xuất nhập khẩu và dầu thô. Theo Bộ Công thương, tính đến cuối tháng 3 năm nay, trong 13 mặt hàng chủ lực, thì có đến 12 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu giảm 10-20% như than đá, linh kiện máy tính, thủy sản, cafe, điều...

Kinh tế khủng hoảng làm xuất khẩu giảm sút. Ảnh: Hoàng Hà.

Trong đó, đặc biệt giá thu dầu thô giảm mạnh. Nguồn thu từ dầu thô đóng góp lớn nhất vào tổng thu ngân sách Nhà nước hàng năm. Theo dự kiến, giá thanh toán bình quân dầu thô đạt 70 USD mỗi thùng nhưng thực tiễn, do tác động của khủng hoảng, giá dầu thô giảm mạnh chỉ còn 45 USD trong quý 1 năm nay. Như vậy so với cùng kỳ năm 2008, dầu thô giảm mạnh tới gần 50%. Điều này có nghĩa ngân sách Nhà nước sẽ mất đi một khoản thu đáng kể.

Bên cạnh dầu thô, nguồn thu về xuất nhập khẩu cũng giảm mạnh. Bộ Công thương cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu 3 tháng đầu năm nay ước tính chỉ đạt gần 14.000 triệu USD. Nhập khẩu cũng giảm 42% so với cùng kỳ năm 2008, chỉ đạt gần 12.000 tỷ USD.

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các nước cắt giảm chi tiêu làm xuất nhập khẩu của Việt Nam bị ảnh hưởng mạnh. Các chuyên gia cho rằng, các thị trường lớn của Việt Nam như Mỹ, Nhật Bản, EU đều trong tình trạng suy thoái, tăng trưởng kinh tế âm nên khó khăn trong việc đẩy mạnh và tăng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Riêng kim ngạch nhập khẩu phụ thuộc nhiều vào đầu tư và tiêu dùng. Theo tính toán, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa trong nước cũng như đầu tư phát triển sẽ bị giảm sút do kinh tế năm nay vẫn còn nhiều khó khăn. Điều này dẫn đến kim ngạch nhập khẩu giảm. Ngoài ra, kể từ khi gia nhập WTO, thu thuế về xuất nhập khẩu, tiêu thụ cũng bị giảm sút do cam kết hội nhập kinh tế quốc tế.

Ông Nguyễn Ngọc Tuyến, Viện khoa học tài chính, nhận định: "Kể từ khi gia nhập WTO, thu thuế về xuất nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt và VAT hàng nhập khẩu bị giảm sút do cam kết hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực. Việc cắt giảm thuế quan theo các hiệp định đã ký kết dẫn đến tổng thu nhập nhập khẩu giảm theo".

Theo báo cáo của Tổng cục thuế (Bộ Tài chính), việc thực hiện các giải pháp về thuế làm giảm số thu ngành thuế năm 2009 khoảng 16-20 % so với dự toán được giao.

Ông Vũ Đình Ánh, Viện Nghiên cứu Khoa học Thị trường Giá cả, nhận định: "Khủng hoảng đã làm thu hẹp thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Dự kiến kim ngạch xuất khẩu có khả năng không tăng, kim ngạch nhập khẩu sẽ còn giảm so với năm 2008 vì suy giảm kinh tế trong nước. Mặt khác, nỗ lực giảm cán cân thâm hụt thương mại đã quá cao vào năm 2008", ông Vũ Đình Ánh nói.

Nguồn thu ngân sách Nhà nước giảm, nguồn chi ra lại không ít. Năm 2008, mặc dù đã có những điều chỉnh nhất định trong khủng hoảng kinh tế toàn cầu, song chi ngân sách Nhà nước đã tăng đáng kể để bảo đảm an sinh xã hội.

Nguồn chi cân đối ngân sách Nhà nước năm 2008 tăng 22,3% so với năm 2007. Ngoài ra, Chính phủ đã chi 8 tỷ USD cho gói kích cầu. Trong đó, khoảng 1 tỷ USD bù 4% lãi suất ngân hàng, nhằm giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất; miễn, giảm, giãn thuế, đặc biệt là cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ...

Nguồn thu ngân sách Nhà nước giảm, nguồn chi lại quá lớn dẫn tới mức thâm hụt trên 53.000 tỷ đồng, chiếm 7,76 % GDP.