Một năm 'đi học' WTO
Sau một năm vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), VN như bước vào trường học để học thêm kiến thức và kinh nghiệm. Vì thế cần có sự đánh giá sát sao, tránh hai thái cực cái gì tốt cũng cho là do WTO hoặc cái gì xấu cũng cho là vì WTO.
Dưới đây là bài viết của Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhân kỷ niệm một năm VN gia nhập WTO.
Có thể thấy rõ sau khi VN gia nhập WTO đã có một làn sóng nhà đầu tư đổ vốn vào nước ta làm ăn. Vốn vào nhiều nhưng VN hấp thu chưa tốt. Năm 2000 vốn đầu tư nước ngoài cam kết là 2,6 tỷ USD và đã đưa vào triển khai được 2,4 tỷ USD. Đến năm 2006, đầu tư nước ngoài cam kết trên 10 tỷ USD nhưng chỉ triển khai được 4,1 tỷ USD, nghĩa là tụt từ 92% xuống còn 40%. Điều đó rất đáng suy nghĩ.
Vốn vào nhiều cho nên nhiều doanh nghiệp bán được cổ phiếu, đầu tư thêm nhiều hơn, sức mua tăng lên vì thế sức ép thay đổi tỷ giá, nâng cao lạm phát là rất lớn. Đây là vấn đề phải xử lý trong tình hình mới. Trước kia VN chưa bao giờ gặp số vốn ngoại tệ lớn như vậy nên không phải đối mặt, bây giờ không thể cứ để bị động, lúng túng, thấy ngỡ ngàng trước vấn đề quá mới này hay quá mới kia.
Năm 2008 triển vọng tốt hơn nhưng còn tùy thuộc nỗ lực của VN. Triển vọng tăng trưởng cao là hiện thực. Đây là cơ hội lớn đối với VN. Trong thời gian ngắn có thể công nghiệp hóa, thu hút được nguồn vốn lớn, đổi mới được công nghệ, tạo công ăn việc làm, xóa được đói nghèo. Nhưng cũng đặt ra các vấn đề hết sức nghiêm túc là về cải cách, ô nhiễm môi trường, chênh lệch giàu nghèo. Theo tôi, chắc chắn VN phải cải cách nhiều hơn, hiệu quả hơn thì mới tăng được tốc độ giải ngân, mới chớp được thời cơ, mới cải thiện được năng lực cạnh tranh. Nếu chúng ta không giải quyết được các vấn đề điện, vận tải, bến cảng... thì rất gay.
Thực tế một năm qua cho thấy đất nước đã vào WTO nhưng nhiều ngành chỉ mới đặt một bước chân và đang còn rất ngập ngừng. Nhiều người chưa hiểu rõ WTO đã đến cửa nhà mình rồi nên vẫn làm theo kiểu cũ. Đó là việc lạm dụng thuốc trừ sâu, kháng sinh nên con tôm, con cá của VN xuất khẩu đi bị trả lại. Tôi đi nhiều nơi để giảng về WTO, có những nơi rất ham học, chẳng hạn ở TP HCM, tôi thấy chủ nhật vẫn đến rất đông, thậm chí còn trả thêm tiền đem vợ con đến nghe. Nhưng có nhiều nơi, tôi không muốn nêu tên, giám đốc sở, phó giám đốc cũng không đến, doanh nghiệp thì lèo tèo, giờ nghỉ giải lao xong là biến.
Cần phải tỉnh táo, cầu thị, khách quan để lường được những thách thức, hiểu rõ yếu kém của chúng ta để cải thiện hơn nữa, không nên quá lạc quan hoặc quá bi quan. Cũng không nên nghĩ rằng mình còn thời gian, chúng ta phải nhanh hơn, mạnh bước hơn nữa mới kịp vì các cam kết không chờ mình. Chính phủ phải có trách nhiệm báo cáo với Quốc hội và các nhà nghiên cứu phải vào cuộc cùng phân tích, đánh giá minh định và tách bạch tiến trình hội nhập, đặc biệt là gia nhập WTO của VN.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, Tuổi Trẻ
