'Doanh nghiệp trong nước bắt tay nhau là đáng mừng'

"Theo dõi báo chí thấy doanh nghiệp trong nước liên tục ký kết với nhau, chưa biết hiệu quả đến đâu, nhưng họ cứ bắt tay nhau là đáng mừng rồi", nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan, Đặc phái viên của Thủ tướng, trao đổi với VnExpress nhân kỷ niệm một năm Việt Nam gia nhập WTO.

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan. Ảnh: ATĐ

- Ông đánh giá thế nào về tình hình kinh tế sau một năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)?

- Dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và đầu tư gián tiếp (FII) vào Việt Nam tăng rất mạnh. Khi Việt Nam gia nhập WTO, dự kiến FDI sẽ tăng nhanh, nhưng tôi không nghĩ con số đạt trên 20 tỷ USD. Đây thực sự là điều bất ngờ. Lượng vốn đầu tư gián tiếp đổ vào thị trường chứng khoán và lượng kiều hối tăng mạnh cũng là những thay đổi từ sau khi Việt Nam thành thành viên của WTO.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu năm vừa qua đạt trên 21%, không cao hơn so với mọi năm, song những mặt hàng không còn bị rào cản kỹ thuật đã có nhiều chuyển biến. Thể hiện rõ nhất là dệt may, giá trị xuất khẩu tăng từ 4-5 tỷ USD những năm trước lên trên 7 tỷ USD. Mỹ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với hơn 10 tỷ USD.  

Trước đây khi còn đàm phán, một trong những điều đáng ngại nhất là các doanh nghiệp cứ "bình chân". Nhưng nay sức ép buộc họ phải năng động hơn. Tôi theo dõi báo chí liên tục thấy họ ký kết hợp tác với nhau. Chưa biết hiệu quả đến đâu, nhưng việc họ biết liên kết đã là một điều đáng mừng. Một số doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu vươn ra nước ngoài.  

- Ngoài những điểm thuận lợi này, ông còn cảm thấy lấn cấn điều gì?

- Năm vừa qua nền kinh tế bị xáo động rất mạnh, nhất là khi thị trường thế giới trải qua những biến động lớn chưa từng có, khi giá dầu, vàng và các loại lương thực, thực phẩm tăng mạnh. Trước đây kinh tế Việt Nam cũng đã chịu ảnh hưởng của thị trường thế giới, nhưng giờ gắn chặt hơn với các nền kinh tế khác, nên những tác động này càng lớn và bộc lộ nhanh hơn.

Bên cạnh đó, lạm phát và nhập siêu tăng cao. Điều này một phần do cơ cấu kinh tế của Việt Nam còn kém, chưa có đủ khả năng tự cung cấp nhiều mặt hàng. Các ngành công nghiệp mới chủ yếu là gia công, vì thế dễ bị ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài khi có biến động.

- Nhiều người cho rằng nền kinh tế đang hấp thụ vốn rất kém. Ông nghĩ sao?

- Nền kinh tế cũng bộc lộ nhiều điểm yếu, trong đó đáng kể nhất là kết cấu hạ tầng yếu kém, nhân lực thiếu nhiều và thủ tục hành chính không thuận lợi. Trước đây các yếu tố này đã có, song đến lúc hội nhập mới càng bộc lộ rõ nét. Đây là những nguyên nhân khiến nền kinh tế hấp thụ vốn đầu tư yếu.

- Ông nhận định thế nào về tình hình năm 2008?

- Năm nay kinh tế thế giới sẽ bất lợi hơn so với năm 2007 vừa qua. Tuy chưa có dấu hiệu suy thoái toàn cầu, song dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ chậm lại. Giá cả, nhất là giá dầu, sẽ tiếp tục tăng cao. Kinh tế Mỹ, thị trường lớn nhất của Việt Nam hiện nay, sẽ diễn tiến không thuận lợi.  

Việc dự báo trong nước còn yếu và thường tách Việt Nam ra khỏi kinh tế thế giới. Việt Nam có nhiều viện nghiên cứu, nhưng chất lượng chưa cao và cũng chưa được quan tâm sử dụng. Điều này có thể gây khó khăn cho tăng trưởng.